Helvetica & Helvetica

Tipografi, yazı ve iletişim dünyasında önemli bir rol oynamaktadır. Fontlar, metinlerin estetik ve duyusal çekiciliğini artırmanın yanı sıra içerik ile izleyici arasında güçlü bir bağ kurmada kritik bir rol oynarlar. Bu yazıda, tipografi tarihini inceleyerek tasarım dünyasının en ikonik fontlarından biri olan Helvetica’nın serüvenini keşfedeceğiz.

Yazının temelini, 2007 yapımı “Helvetica” isimli belgeseli izleyerek çıkardığım notlardan oluşturdum.

Sans Serif

Çok sık karşılaştığımız bir font tipi var: Sans Serif. Sans-serif terimi, Fransızca kökenli olup “serif” kelimesinin tam zıttıdır. “Sans” kelimesi, Fransızca’da “olmaksızın” veya “yoksun” anlamına gelirken, “serif” ise yazı karakterlerinin uçlarına eklenen dekoratif unsurları ifade eder. Bu bağlamda, sans-serif yazı tipleri, süsleme veya dekoratif detaylardan yoksun olan düz hatlı fontları tanımlar. Estetik açıdan minimalist bir yaklaşım sunan sans-serif fontlar, özellikle modern tasarım ve dijital platformlarda geniş bir kullanıma sahiptir. Yani Helvetica bir Sans Serif font tipindedir. Ayrıca, kullanılmaması için üstüne seminerler verilen Comic Sans yazı tipi de bu kategoride öne çıkar. Microsoft tarafından eğitim materyalleri için tasarlanan bu fontun oluşumuna baktığımızda, Sans kelimesi “yoksun” anlamına geldiğinden, Comic Sans ile birleşince “Komik Değil” gibi bir anlama gelmektedir.

Die Neue Haas Grotesk

Helvetica’nın serüveni, Max Miedinger’ın fontun pazalamacısı olarak görev yaparken sonradan fontun yaratıcısı haline gelmesiyle başladı ve fontu Eduard Hoffmann ile birlikte geliştirdi. Die Neue Haas Grotesk ile tasarım dünyasına adım atan Helvetica, temiz ve düz hatlarıyla dikkat çekerken, negatif alana odaklanma kararıyla tasarlanmıştır. 1950’li dönemlerde İsviçreli tasarımcıların sade ve temiz estetiği, tasarım dünyasında bir çığır açtı. Haas Type Foundry’nin kontrolü altında geçen bu süreç, fontun evriminde kritik bir rol oynadı.

Helvetica ismi, İsviçre’nin resmi dillerinden biri olan Latince kökenli “Helvetia” kelimesinden türetilmiştir. “Helvetia,” İsviçre’nin tarihi adıdır ve ülkenin Latincedeki adıdır. Helvetica fontu, İsviçre’de doğmuş olduğu için bu ismi almıştır.

Stempel ve Linotype ile Helveticalaşmak

Helvetica’nın evrimindeki önemli aşamalardan biri, Stempel ve Linotype’un kontrolü altına girmesidir. Bu şirketler, Helvetica’nın popülerliğini artırmada ve fontun daha geniş bir kitleye ulaşmasında kritik bir rol oynadılar. Helvetica’nın ismi, Neue Haas Grotesk’ten Helvetica’ya değiştirildi. İlk olarak Helvetia ismi öne çıksa da İsviçre anlamına gelen bu kelimenin bir bağlılık oluşturacağına, tek bir yere ait olacağına karar verip bu isimden vazgeçmişler. Bu değişiklik, fontun uluslararası alanda daha geniş bir kabul görmesine ve kullanılmasına olanak tanıdı. Apple, IBM, Lufthansa Airlines, American Apparel, Panasonic, Harley Davidson, Skype, Target, Toyota, Motorola gibi şirketler bu fontu aktif olarak kullanmaya başladılar. Havayolu firmaları, sokak tabelaları, uyarı levhaları gibi şehrin tüm işaretleri ve hatta devlet dairelerindeki resmi evraklar bile Helveticalaştı.

Helvetica & Helvetica

Modernizm ve Postmodernizm İkilemi

Modernizmin font tasarımları, tasarım dünyasında devrim niteliğinde bir değişim başlattı. Temiz hatlar, geometrik formlar ve işlevselliği vurgulayan modernist prensipler, yazı tiplerini sadeleştirdi ve okunabilirliği artırdı. Helvetica gibi fontlar, bu modern estetiği benimseyerek minimalist ve evrensel bir görünüm sunuyor. Modernizmin etkisi altında geliştirilen yazı tipleri, zaman içinde değişen tasarım trendlerine direnç göstererek günümüzde hala tercih edilen tasarımlar arasında yer alır.

Postmodernizm, bu modern estetiği sorgulayarak ve çeşitliliği vurgulayarak ortaya çıktı. Font tasarımlarında da bu değişime paralel olarak, yazı tiplerinde daha özgün, süslü ve çeşitli bir yaklaşım benimsendi. Postmodern fontlar, modernizmin sade ve minimalist yaklaşımına karşı, farklı tarzları bir araya getirerek daha deneysel bir estetik sunar. Bu postmodern dönüşüm, tasarımcılara daha fazla özgürlük tanıdı ve font tasarımlarında çeşitliliği arttırmak için ekstra çabalara giriştiler. Helvetica’ya en büyük eleştiri de bu dönemde geldi. Tasarım bilmeyenler büyük boş alanların bir kenarına Helvetica fontuyla yazısını yazıp bırakmasıyla tasarımın bir bütün oluşturmadığına ve hepsinin bir birine benzediğine dikkat çekiyorlar. Belgeseldeki bir diğer görüş de şöyleydi; bugün Marlboro’nun marka kimliğini oluşturan yazı fontu Neo Contact ismindeki bir font. Bugün o markaya baktığımızda kolay tanınabilirlik sağladılarsa bunu Helvetica’dan ayrışarak yaptıklarını da söylemek mümkün.

Bana kalırsa, estetik açısından bunca yıla rağmen Helvetica, hala tipografiyi ve tasarım dünyasını domine etmeye devam ediyor. Modern tasarımın simgesi olarak kabul edilen Helvetica, minimalist ve evrensel çekiciliğiyle tasarımcıların vazgeçilmezi olmaya devam edecek gibi duruyor.

Paylaş
Paylaşılabilir Bağlantı
Önceki

React Native Could not create task ‘:react-native-safe-area-context Hatası

Sonraki

Babel (2006): Dillerin Ortaya Çıkışı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bunlara da bir bak

Zagreb Notları

Zagreb’e Giriş Zagreb’e Türk Hava Yolları uçağı ile giriş yaptık. Bunu söylememin bir sebebi var. Havalimanına…

Günlük Kültür-Sanat Dozu

Dışarı çıkamadığımız şu günlerde kültürlenmeyi devam ettirebileceğimiz, online olarak müze gezisine çıkıp sanat…
Pablo Picasso Guernica Tablosu

SCRIBD 1 Ay Ücretsiz

SCRIBD NEDİR? 2007 Mart ayında yazılı kaynakları paylaşmak için kurulan Scribd, şu anda e-kitap, sesli kitap,…
Scribd 1 Ay Ücretsiz